электронная версия
ISSN 1829-5351
Республика Казахстан

Образование не имеет точки насыщения


Теория и практика

 

 

В текущем номере ...

Теория и практика

 


 

Процесс внедрения трехъязычного образования: педагоги делятся опытом

№5 (176) май 2018г.

П.У. АСИЛБЕК, пресс-секретарь филиала АО «НЦПК «Өрлеу» ИПК ПР по г. Алматы


В работе круглого стола приняли участие руководители и учителя-предметники организаций общего среднего образования, директора филиалов АО «НЦПК «Өрлеу», преподаватели кафедр и специалисты отделов региональных ИПК ПР, представители Управления образования города Алматы, НУО «Алматинский лицей «Білім инновация для девочек» и КГУ «Специализированный лицей-интернат «Білім инновация».


25 апреля 2018 года филиал акционерного общества «Национальный центр повышения квалификации «Өрлеу» Институт повышения квалификации педагогических работников по городу Алматы» согласно Плану мероприятий АО «НЦПК «Өрлеу» по реализации республиканского проекта «Туған жер. Туған ел. Туған глобал» на 2018-2022 годы провел в режиме онлайн республиканский круглый стол для учителей-предметников «Трехъязычие – формирование национального сознания и духовная модернизация».

С приветственным словом к участникам круглого стола обратилась директор филиала АО «НЦПК «Өрлеу» ИПК ПР по городу Алматы, д.п.н. Садвакасова Раиса Аждаровна, которая отметила актуальность тематики проводимого мероприятия, необходимость обсуждения проблем в данном направлении, поиск совместных решений, важность совершенствования профессиональной компетентности учителя в условиях внедрения проекта полиязычного образования в Республике Казахстан. В ходе работы круглого стола был освещен опыт внедрения предметов химии, физики, биологии, информатики на английском языке, а также преподавание истории Казахстана на казахском языке в школах с русским языком обучения и всемирной истории в школах с казахским языком обучения.

Старший преподаватель кафедры психолого-педагогического сопровождения образовательного процесса филиала АО «НЦПК «Өрлеу» ИПК ПР по г. Алматы, к.п.н. Конырова Акбота Турагуловна рассказала о том, какая работа проводится филиалом по данному направлению.

О процессе внедрения трехъязычного образования в городе Алматы в рамках Дорожной карты города Алматы на 2015-2020 годы участники круглого стола узнали из выступления главного специалиста отдела общего среднего образования Управления образования г. Алматы Абдиманаповой Карлыгаш Акановны. Она сообщила, что в Алматы работают 27 пилотных школ, в которых учащиеся 8 класса изучают предметы естественно-математического цикла на английском языке.

О том, как осуществляется процесс управления педагогическим коллективом в период перехода на многоязычное образование, с участниками круглого стола поделился директор школы-гимназии № 153 имени А. Розыбакиева, депутат маслихата города Алматы, член Ассамблеи народа Казахстана, член политсовета НДП «Нур Отан» Ауэзовского района, председатель Ассоциации школ с уйгурским языком обучения Умаров Шавкат Ниязович.

Сандыкбаева Алия Тулегеновна, директор гимназии № 105 им. О. Жандосова, рассказала об особенностях менеджмента и мониторинга педагогическим коллективом в условиях развития многоязычного образования.

Каким образом происходит совершенствование профессиональной компетентности учителя в условиях внедрения трехъязычного образования через семинары и коучинги, присутствующие на мероприятии узнали из выступления директора гимназии № 34 Бейсембаевой Зауреш Турсунбековны.

С большим интересом участники круглого стола слушали доклад «Вопросы оценивания при CLIL» заместителя директора по учебно-методической работе филиала АО «НЦПК «Өрлеу» ИПК ПР по Карагандинской области, к.ф.н. Жетписбаевой Мейрамгуль Асылбековны.

Свой опыт работы представили учитель биологии высшего уровня квалификации высшей категории гимназии № 105 им. О. Жандосова Пайсов Юрий Петрович, преподаватель биологии КГУ «Специализированный лицей-интернат «Білім инновация» Алмагамбетов Жасулан Сабирович, а также Байрам Турель, заместитель директора по учебной части, преподаватель английского языка, магистр НУО «Алматинский лицей «Білім инновация для девочек» и Енер Унал, преподаватель турецкого языка НУО «Алматинский лицей «Білім инновация для девочек».

В работе круглого стола приняли участие все регионы республики, было осуществлено 37 подключений.


Оценивание языковых навыков при CLIL

Б.А. ЖЕТПИСБАЕВА, к.п.н., профессор, КарГУ им. Е.А.Букетова,
М.А. ЖЕТПИСБАЕВА, к.ф.н., филиал АО «НЦПК «Өрлеу» ИПК ПР по Карагандинской области,
А.К. КИТИБАЕВА, магистр пед. наук, КарГУ им. Е.А.Букетова, г. Караганда


Система критериального оценивания, внедряемая в средних школах Казахстана, разработана с учетом методологии ориентации на результат. Как известно, в традиционной системе школьного образования регулируется состав и объем учебного материала по каждому предмету и каждому классу. При разработке теоретико-методологических аспектов развития школьного образования в условиях ориентации на результат казахстанские ученые определили, что главная новизна нового подхода заключается в изменении объекта структурирования содержательной основы образования. «Объектом становится не состав и объем учебного материала, предлагаемого учащимся, а результаты обучения» [1; 67]. Принципиальную разницу между подходами к организации содержательной и процессуальной основ школьного образования М. Жадрина представила в виде следующей схемы (рис. 1):

При преподавании предмета на неродном или иностранном языке результатами обучения должны стать:
1) усвоение предметного содержания;
2) развитие языковых навыков;
3) развитие учебных навыков.

Как известно, эффективным способом овладения языком является изучение содержания какого-либо предмета на этом языке. Именно на этом положении основываются методики обучения неязыковым пред- метам на неродном или иностранном языке.

Одной из таких методик признано интегрированное обучение предмету и языку (Contentand Language Integrated Learning, далее – CLIL).

CLIL в средней школе представляет собой развивающуюся область теоретических и прикладных исследований, и единой концепции того, как школа должна реализовывать такое обучение, не существует [2]. Наименее разработанными остаются вопросы оценивания при CLIL. При единодушном понимании исследователями необходимости оценивания и предметных результатов и уровня владения языком вопросы практической реализации оценивания при интегрированном обучении предмету и языку остаются малоизученными. Это касается как исследований зарубежных авторов [3], [4], [5] и др., так и разработанных на текущий момент в Казахстане учебно-методических пособий. Так, в учебно-методическом пособии НАО им. И. Алтынсарина по интегрированному об- учению английскому языку и предметам естественно-математического направления имеются лишь рекомендации общего характера по оцениванию при СLIL [6].

Важность вопроса оценивания учебных достижений школьников при СLIL определяется тем, что при обучении на неродном/иностранном языке существует риск неясных и несправедливых оценок результатов обучения, особенно в случае учеников, имеющих языковые затруднения: ученик может иметь предметные знания, но быть неспособным выразить свою мысль или продемонстрировать свои знания на языке обучения.

Особенностью СLIL в казахстанских школах является то, что оно реализуется в условиях обновления содержания среднего образования, которое обусловило изменения в оценочной деятельности педагога, его организации в типовых учебных программах по предметам. Цели обучения определены как ожидаемые результаты, которые подвергаются оцениванию.

При интегрированном обучении необходимо определять отдельные цели по предмету и по языку. Ожидаемые результаты обучения предмету указаны в учебной программе. При планировании урока учитель руководствуется ими.

Как формулировать языковые цели? Чем руководствоваться учителю?

С целью изучения практики оценивания при СLIL нами проведено исследование учителей Карагандинской области, которые преподают предметы естественно-математического направления на английском языке. В анектировании приняли участие 68 учителей биологии, физики, химии, информатики школ с казахским и русским языками преподавания.

Для проведения исследования была разработана анкета, направленная на изучение практики оценивания при интегрированном обучении предмету и языку.

Результаты опроса свидетельствуют о разнополярности мнений педагогов об оценивании знаний и навыков по предмету и языку при преподавании предмета на английском языке (рис. 2). Так, необходимость оценивания языковых навыков учащихся при преподавании предмета на английском языке признают 42,8 % респондентов, тогда как 57,2 % учителей считают, что оцениваться должны только результаты обучающихся по предмету. При этом важным является тот факт, что часть учителей оценивает достижения учащихся по английскому языку при формативном оценивании.

Цели обучения английскому языку определены в учебной программе, но именно как ожидаемые результаты по предмету, т.е. система целей по предмету «Английский язык» не может быть использована при оценивании языковых навыков на уроках СLIL, поскольку при этом английский язык является не предметом, а формой и средством изучения предметного содержания. Цели обучения предмету «Английский язык» реализуются на уроках английского языка, уровень достижения целей обучения и определенного учебной программой уровня владения языком оцениваются в процессе формативного и суммативного оценивания.

В практике учителей, как показал анализ результатов анкетирования, при планировании урока СLIL языковые цели используют 78 % из 68 опрошенных педагогов, и только часть из них (14,3 %) при оценивании учитывает уровень владения учащимися языком и самостоятельно формулирует языковые цели при разработке краткосрочного плана урока, подавляющее же большинство (87 %) при преподавании предмета на английском языке ориентируются на систему целей учебной программы по предмету «Английский язык» (рис. 3).

В методике СLIL учитель-предметник обучает учеников предмету на неродном или иностранном языке, но систематического обучения языку от учителя-предметника не требуется. Это задача учителя языка. При изучении предмета на неродном или иностранном языке в фокусе обучения должен быть предмет (знания и навыки), язык и методика преподавания определяют форму обучения. Тем не менее у учителя-предметника очень сложная роль – с одной стороны, он не является учителем языка и, следовательно, не должен учить языку. С другой стороны, необходимо понимать те трудности, которые испытывают учащиеся в использовании языка; оценить и обеспечить понимание содержания предмета и поддерживать развитие языка.

В образовательном процессе казахстанских школ английский язык выступает и как предмет изучения, и как средство обучения. Во-первых, как предмет изучения английский язык осваивается в рамках учебной программы по предмету «Английский язык» в 1-11 классах во всех школах независимо от языка обучения. При переходе к изучению предметов естественно- математического направления на английском языке именно в старших классах учитель может опираться на сформированные к завершению 9 класса учебные и языковые навыки учащихся на родном и английском языках. /p>

Во-вторых, английский язык как средство обучения выступает механизмом интеграции с предметами «Физика», «Химия», «Биология», «Информатика». При этом по Типовому учебному плану для 10-11 классов по естественно-математическому направлению указанные неязыковые предметы отнесены к компоненту по выбору углубленного уровня. Из этого компонента учащиеся выбирают два предмета, т.е. на английском языке будут изучаться два предмета по выбору. Для 10-11 классов по общественно-гуманитарному направлению в компонент по выбору стандартного уровня входит предмет «Информатика», т.е. на английском языке обучающиеся по общественно-гуманитарному направлению будут изучать один предмет.

В целом результаты исследования практики оценивания при изучении предмета на английском языке выявили следующие проблемы:

1) отсутствие или недостаточное внимание учителей-предметников оцениванию языковых навыков;

2) недостаточность методических ресуров по вопросам оценивания языковых навыков при CLIL;

3) низкий уровень взаимодействия учителей- предметников с учителями английского языка;

4) неразработанность механизма и инструментов оценивания языковых навыков при преподавании естественно-математических предметов на английском языке.

На начальных этапах СLIL учителя могут оценивать учеников на их родном языке, если существует опасение, что они знают предмет, но не могут продемонстрировать свои знания на неродном/иностранном языке.

При организации СLIL необходимо помнить, что нельзя упрощать или менять цели обучения, указанные в учебной программе, из-за того, что ученики недостаточно хорошо владеют целевым языком. Можно упростить язык преподавания, языковые конструкции, формулировку заданий, использовать языковые клише. Однако требования, относящиеся к уровню мыслительных навыков (знание и понимание, применение, навыки высокого порядка) должны соответствовать критериям оценивания. Формативное оценивание при СLIL предполагает оказание ученикам необходимой языковой поддержки (языковой скэффолд): использование синонимов, перефразирование, перевод вопросов на родной язык учеников, опора на наглядности. Уровень владения учащимися целевым языком должен учитываться при планировании дифференцированного обучения.

Таким образом, оценивание при интегрированном обучении предмету и языку отличается следующими особенностями:

1. Учебные достижения по предмету оцениваются при формативном и суммативном оценивании на основе критериев оценивания в соответствии с системой целей обучения предмету.

2. Языковые навыки не оцениваются при суммативном оценивании, но учитель наблюдает за их развитием, помогает, поддерживает, оценивает в процессе формативного оценивания при изучении предмета.

3. Для проведения формативного оценивания языковых навыков на уроках CLIL необходимо разработать инструменты оценивания результатов развития речевой деятельности на неродном или иностранном языке.

Литература

1. Теоретико-методологические аспекты развития школьного и дошкольного образования в условиях ориентации на результат: Коллективная монография: Джадрина М.Ж., Байжасарова Г.З., Лактионова С.Н. и др. / Под общей ред. Джадриной М.Ж., Байжасаровой Г.З. – Алматы: «Зият Пресс», 2006. – 256 с.

2. Zhetpisbajeva M.A. Featuresof Contentand- Language Integrated Learning //Өрлеу. Үздіксіз білім жаршысы – Өрлеу. Вести непрерывного образования. – 2016. – № 1 (12). – с.44-49.

3. Солер Д., Гонзалез-Дэвис М., Инеста А. Что делает руководство CLIL эффективным? Результаты исследований //Журнал ELT. – Т. 71. – Вып. 4. – с. 478-490.

4. Альварез Ф. Дж. Учиться на английском языке»: опыт CLIL на факультете естественных наук университета Эстремадуры // Head – 17: 3-я международная конференция по высшему образованию. Univ Politecnica Valencia, Fac Business Adm & Management, Valencia, SPAIN, 2017. – с. 1396-1401.

5. Rannut, M., Raik, K. Integrated Content and Language Learning and Teacher Training: Introductory material for teacher training students and for the compilers of these curricula. – Narva College of the University of Tartu and authors, 2016. 77 P.

66. Интегрированное обучение английскому языку и учебным предметам естественно-математического цикла (информатика, физика, химия, биология, естествознание). Учебно-методическое пособие. – Астана: НАО им. И. Алтынсарина, 2016. – 300 с. (на казахском, русском и английском языках).


Жаңартылған білім мазмұны аясындағы дарынды, талантты оқушылардың қабілеттілігін ашу

МАНЕКЕЕВА Г.Б., Алматы қ. № 175 Гимназия директоры,
АЛТАЕВА Ә.М., № 175 Гимназия химия пәні мұғалімі


Тоқталып кететін болсақ , Алматы қаласының ХББ және ФМБ НЗМ тәжірибе алмасу мақсатында кәсіби желілік қарым қатынас орнатып, бірігіп бірнеше семинар мен дөңгелек үстел дер, конференциялар, кездесулер өткізіп, әр кездесулер соңында кері байланыс жасалынып, нәтижелі жұмыстар жүргізді. Гимназия ұжымы критериалды бағалаудың, кері байланыстың тиімділігінің жемісін көруде.


Мемлекет басшысы «100 нақты қадам» – Ұлт жоспары және «5 институционалдық реформа» бағдарламалық құжаттарында, «Мәңгілік Ел» идеясында білім беру жүйесінің мазмұнын жаңарту бойынша міндеттерді келтіруге, халықаралық стандарттарға сәйкес, нақты міндеттерді қойды. Бүгінгі әлемнің тез өзгеретіні соншалық, заманауи білім беру өзгерістерді соңынан емес, керісінше, алдын ала болжауы тиіс. Осыған байланысты отандық білім беру жүйесі қайта құруды, халықаралық стандарттарға сәйкестендіруді және заман талабына лайықты азаматтарды даярлауды қажет етеді.

Бүгінгі таңда біздің «Жаңа Ғасыр» гимназиямыз білім берудің сапасы мен деңгейін жан-жақты көтеріп, жаңаша ойлайтын, оқыту мен тəрбиенің жаңа технологиясын күнделікті жұмысында қолдана білетін білім ордаларының бірі, ал гимназия ұжымы жаңартылған білім беру бағдарламасы оқушылардың қабілеттерін арттыруға оң әсер ететініне, оқыту тиімділігін арттыруда, дарынды балалармен жұмысқа ерекше көңіл бөлу керектігіне, дарынды-талантты балаларды оқытудың озық әдістемесін зерделеп, мектеп тәжірибесін жақсартуда тиімді қолдануға, бірнеше эксперимент түрінде жұмыстар атқарды.

Ел басшысы шахмат сабақтарын енгізуді және шахмат қозғалысын дамытуды іске асыру бойынша тапсырманы орындау мақсатында, Академик Шахмардан Есенов атындағы халықаралық ғылым-білім беру қорының қолдауымен гимназия- мызда «Мектептегі шахмат» атты пилоттық жоба іске асуда. Бұл пилоттық жобаға Алматы қаласы бойынша 4 (№ 172, 175, 33 және 97 мектептер) мектептің 2 сынып оқушылары қатысты. Аталмыш қор гимназиямыздың шахмат кабинетін керек құрал-жабдықтарымен толық қамтамасыз етті. Осы пилоттық жоба аясында мектеп психологы А.С. Қанатқызымен «Равеннің прогрессивтік матрицасы» және «ОКДАТ» әдістемелері арқылы оқушылардың интелектік даму деңгейін бағалау жұмысын жүргізіп, оқушылардың ақыл-ой даму деңгейін, танымдық процесстерін, олардың тез ойланып, тапсырманы нақты, әрі жеке дара орындай алу қабілетінің дамығандығын көрсетті. «Мектептегі шахмат» пилоттық жоба жұмысының нәтижесін 2018 ж. 18 мамыр айында өткізілетін қалалық деңгейінде турнир көрсетеді деп сенеміз. Басқа да оқушылардың шахматқа деген қызығушылығы күннен күнге артуда.

Келесі гимназиямыздың маңызды жұмыстарымыздың бірі «Робототехника»-ға ерекше тоқтағым келіп тұр. Алматы қаласының білім басқармасы мен ГЦНТО-ң шешімімен біздің мектебімізге «Робототехника» кабинетінің толық комплектісі, яғни ноутбуктар, роботтар, 3Д-принтер материалдарымен және т.б. келді, гимназиямыздың «Робототехника» командасы түрлі жарыстарға қатысып жеңіспен оралды.

Өздеріңіз байқағандай жаңартылған білім мазмұны оқушыларымыздың жанжақты дамуына ықпал етеді. Ия, ана тілімізді, дәстүрімізді қадірлеп, ұмытпағанымыз да жөн, дегенмен, жаңаша ойлайтын, жаңашыл, креативті тұлға тәрбиелеу біздің басты мақсатымыз: қазіргі таңда 2 немесе 3 тілді біліп, еркін сөйлеу, соның ішінде ағылшын тілі немесе өзге тіл болсын, ешкімді таң қалдырмайды. Осыған орай гимназиямыздың аптаның әр сәрсенбі күні «ағылшын тілі» күні деп жарияланып, осы күні оқушыларымыз да, мұғалімдеріміз де бір-бірімен ағылшын тілінде сөйлеуге, әр түрлі қызықты іс-шаралар өткізуге дағдыланған. Оқушыларымыз жан-жақты ашылып, қала, республика, халықаралық деңгейде өтілген жарыстарда биік шыңдарынан байқалды. Атап өтетін болсақ, 10 сынып оқушысы Кенжеғұл Мөлдір республикалық оқушылардың пәндік олимпиадасында 1 орынға ие болды, 7 сынып оқушыларымыз Мәділ Айым мен Мәділ Гүлім Париж қаласында өткен халықаралық байқауының жеңімпаздары болды. Оқушыларымыздың шығармашылық жұмыстары түрлі көрмелерден орын көрді. Бастауыш сынып оқушыларымыз республикалық «Зерде» ғылыми жоба байқауында өздерінің талап-таланттарымен ерекше бағаланып келеді.

Біздер жаңартылған білім мазмұнының талаптарына сай қалыптаспауымыз, өзіміздің өзгергіміз келмеуіне байланысты оқушыларымыздың жан-жақты дамуына кедергі болмауымыз керек. Білім беру жүйесінде жаңғыру қарқынды түрде жүріп жатыр, артқа қарай жол жоқ дегіміз келеді.


Жаңартылған білім беру бағдарламасы – заман талабы

БИДАЙБЕКОВА Э.И., «Ы. Алтынсарин атындағы №159 гимназия» КММ-сінің директоры, Алматы қ.


Енді, жаңартылған оқу бағдарламаларының ерекшеліктеріне тоқтала кетсем, ол 10 бөлімнен тұратын құрылым болып табылады:
- Пәннің маңыздылығы;
- Пән бойынша оқу бағдарламасының мақсаты;
- Үштілділік саясатты іске асыру;
- Оқыту үдерісіне ұйымдастыруға қойылатын талаптар;
- Пәнді оқытуда қолданылатын педагогикалық әдіс- тәсілдер;
- Қоғамдағы түрлі мәдениет пен көзқарастарға құрмет;
- Ақпараттық - коммуникациялық технологияларды қолдану құзіреттілігі;
- Оқушылардың коммуникативт к дағдыларын дамыту;
- Оқу нәтижелерін бағалау жолдары;
- Оқудың мазмұны , ұйымдастырылуы мен бірізділігі.


Өздеріңізге белгілі, Қазақстан Республикасының білім беру жүйесінде 2016-2017 оқу жылынан бастап жаңартылған білім беру мазмұнына көшу сатысы басталып, оқушыларды кең ауқымды дағдыларға үйретуге, функционалдық сауаттылықтарын арттыруға, адами құндылықтарын дамытуға көңіл бөліне бастады.

Енгізіліп жатқан жаңартылған білім беру бағдарламасының ең негізгі мақсаты-білім алушылардың оқу нәтижелерін жетілдіру болып табылады. Орта білім мазмұнын жаңартудың көптеген компоненттері, соның ішінде мұғалімдердің біліктілігін арттыру бағдарламасы осы мақсатқа сай құрылған.

Ал бағдарламаның міндеттеріне жататыны: пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымымен, ондағы материалдардың күрделілігінің өсу ретімен, мазмұнымен және мақсаттарымен таныстыру; пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді түсінуін және қолдана білуін қамтамасыз ету; пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін түсініп, қолдана білуін қамтамасыз ету және мұғалімдердің бойында орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті дағдыларды қалыптастыру.

Бағдарламаны тікелей білім беретін мектептерде жүзеге асыратын тұлға ол–мұғалімдер, олар жаңартылған білім беру бағдарламасының құрылымын, ондағы материалдардың күрлелілігінің өсу ретін, мазмұнын және мақсаттарын білуімен қатар терең түсінуі қажет. Сонымен бірге, әр мұғалім өз пәні бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасына сәйкес келетін педагогикалық тәсілдерді, оқу материалдарын қолдана білуі керек.

Пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасындағы оқу мақсаттарына қол жеткізу мақсатында критериалды бағалау жүйесін мұғалімдер түсініп, сабақта оны еркін қолдана алуы қажет.

Мұғалімдердің орта білім мазмұнын жаңарту жағдайында пән бойынша жаңартылған білім беру бағдарламасын іске асыру үшін қажетті біліктері мен дағдыларының дұрыс қалыптасуы қажет. Ол үшін пән мұғалімдері біліктілікті арттыру курстарынан өз дәрежесінде өтіп алғаны дұрыс.

Енді мен өз мектебімдегі ж аңартылған білім б еру б ағдарламасы б ойынша біліктілікті арттыру курстарынан өтіп, сол бағдарламаны бүге-шүгесіне дейін меңгеріп келген бастауыш сынып мұғалімдерінің іс-әрекеттеріне тоқтала кетсем деймін.

Білімнің бастауы, қайнар көзі – мектеп болса, келешек ұрпақтың алғашқы баспалдағы – бастауыш білім беру саласы екені баршамызға аян. Осы тұста Мұхтар Шаханов ағамыздың мына бір сөзі ойға оралады. «Бала жүрегі кішкентай күй сандық. Сол сандықтың кілтін тапсаң ғана ашылады. Мұғалімнің қолында үнемі сол кілт жүруі керек» дегендей, бастауыш сынып мұғалімдері үнемі ізденісте болуы керек. Ал білім негізі – бастауышта.

Бағдарламаны меңгерген бастауыш сынып ұстаздарының сабақтарына қатыса жүріп, өзіме түйгенім мынау болды: бастауыш сынып пәндеріне арналған оқу бағдарламаларындағы оқу мақсаттары оқушылардан шынайы проблемаларды анықтап зерттей білуін талап етеді екен.

Бастауыш сыныптарда жаңа оқулықтарда берілген тапсырмалар мәтінді оқу, оның мазмұнын айтумен ғана шектелмей, мәтінге қатысты оқушының өзі сұрақтар құрастыруына, себебін анықтауына, болжам жасау мен өзіндік бағалауына, сұраққа жауап болатын ақпаратты дереккөздерден табу ретін білуіне, жаман мен жақсыны айыра білуіне жетелейтін ұтымды жағын баса айтқым келеді.

Бір ұстаздың сабағында маған қатты ұнағаны– ертегіні сахналау барысында кейіпкерлердің көңіл-күйін анықтау, рөлге бөліп оқу оқушылардың қатты қызығушылығын тудырды. Таңқаларлығы, коммуникативтік тәсілдеме негізінде 1-сынып оқушыларының тіл ғылымына деген қызығушылығы артып, сөйлеу туралы, сөйлемнің сөзден, сөздің буыннан, буынның дыбыстан құралатынын, сөзге дыбыстық- буындық талдау жасауды жеңіл игеріп алуы ерекше болды. Жаңартылған білім беру бағдарламасы қазіргі заманға, білімдінің алға түсіп, бәйгеден озып келетін заманына сай деп санаймын.

Бүгінгі күні әлемдегі барлық елдер жоғары сапалы білім жүйесіне ұмтылуда. Өйткені қазіргі заманда елдің бәсекеге қабілеттілігі экономикасының дамуына қатысты болса, ал оның дамуы мемлекет азаматтарының білімділігі мен біліктілігіне байланысты. Сондықтан білім беру жүйесін болашақтың талабына сәйкес дамыту тиіс.

Қай кезде, қай қоғамда болсын жеке тұлғаның қалыптасуы ұстаздан басталады. Білім саласындағы түбегейлі өзгерістер ұстаздан үлкен жауапкершілікті талап етеді. Жаңартылған оқу бағдарламасы аясында тек өз мамандығын шексіз сүйетін, бала үшін өзінің ұстаздық ғұмырын арнайтын мамандар ғана сапалы да, жемісті еңбек ете алады деп ойлаймын.


Жаңартылған білім беру бағдарламасының қажеттілігі неде?

АСАНБЕКОВА Г. С., Алматы қ. «Ы. Алтынсарин атындағы №159 гимназия» КММ-сінің тарих және құқық пәндерінің мұғалімі


Бағдарламаның негізгі мақсаты – оқушыларды сындарлы оқытуға үйрету, әлемдік білім кеңістігіне қол жеткізу, инновациялық білім негіздерін терең меңгерту болып табылады. Заманына қарай амалы, демекші бұрынғы кездегідей қарапайым дәстүрлі сабақтың мәні де сәні де кеткен уақыт. «Білімді ұрпақ – болашақтың кепілі», -деп дана халқымыз айтқандай, бүгінгідей ел болашағы – жас буынды заманына сай лайықты жеке тұлға ретінде қалыптастыру ісі мемлекетіміз үшін маңызды болса, мұғалімдер қауымына артылар жүк ауыр екені баршаға мәлім.


Бағдарламаны меңгеру үшін мұғалімдердің біліктілігін арттыру курсынан өттім. Курстан алған әсерім көп болды. Ең алдымен, курс барысында жүргізілген тиімді әдіс-тәсілдер – мұғалімнің оқытудың сан түрлі үлгісін және тиімді әдістер жүйесін қолдануға болатынын көрсетті.

Бағдарлама логикасы оқушыларға тәуелсіз болуға, сыни тұрғыдан ойлауға, оқуға жауапкершілікпен және шығармашылықпен қарауына көмектесетін сыни тұрғыдан ойлауға бағытталған. Жаңартылған білім беру бағдарламасы – озық технологиялардың барлық қыр-сырын білуге жетелейді.

Жаңартылған білім беру бағдарламасының мазмұндық ерекшеліктері – білімді тақырыптар және сыныптар бойынша күрделендіру; (спиральді қағидатпен берілуі);
- бірбілім саласы пәндері арасында, сондай- ақ пәнаралық байланыстарды жүзеге асыру барысында «ортақ тақырыптардың» болуы;
- оқу үрдісін ұзақ мерзімді, орта мерзімді, қысқа мерзімді жоспарлар түрінде жоспарлау болып табылады.

Жаңартылған білім беру бағдарламасы оқушының сөйлеу әрекетінің төрт түрін: тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылымды жетілдіруге бағытталған. Бұл сөйлеу әрекетінің түрлері бойынша түйінді дағдылар оқу жоспарында «спиральді» тәсілмен берілген. Қарапайымнан күрделіге қарай, бірте-бірте білім, білік пен дағдылары кеңейтіліп қалыптасады. Оқу мақсаттары оқушылардың зерттеу дағдыларын, қарапайым бақылауға тәжірибе арқылы білімі қалыптасуына, алған білімін қайта өмірде қолдана білуіне бағытталған.

Жаңартылған білім берудің маңыздылығы – оқушы тұлғасының үйлесімді, қолайлы білім беру ортасын құра отырып сын тұрғысынан ойлау, зерттеу жұмыстарын жүргізу, тәжірибе жасау, АҚТ-ны қолдану, жеке, жұппен, топта жұмыс жасай білу, функционалды сауаттылықты, шығармашылықты қолдана білуді және оны тиімді жүзеге асыру үшін қажетті тиімді оқыту әдіс-тәсілдерді (бірлескен оқу, модельдеу, бағалау жүйесі, бағалаудың тиімді стратегиялары) қолдана білу.

Бағалау жүйесі де түбегейлі өзгеріске ұшырап, критериалдық бағалау жүйесіне өтті. Критериалды бағалау кезінде оқушылардың үлгерімі алдын ала белгіленген критерийлердің нақты жиынтығымен өлшенеді. Оқушылардың пән бойынша үлгерімі екі тәсілмен бағаланады: қалыптастырушы бағалау және жиынтық бағалау. Бұл бағалау жүйесінің артықшылығы – баланың ойлау қабілетін дамытып, ғылыммен айналысуына ықпалын туғызады.

Қалыптастырушы бағалау күнделікті оқыту мен оқу үдерісінің ажырамас бөлігі болып табылады және тоқсан бойы жүйелі түрде өткізіледі. Қалыптастырушы бағалау үздіксіз жүргізіле отырып, оқушылар мен мұғалім арасындағы керібайланысты қамтамасыз етеді және балл не баға қоймастан оқу үдерісін түзетіп отыруға мүмкіндік береді. Жиынтық бағалау оқу бағдарламасының бөлімдерін аяқтаған оқушының үлгерімі туралы ақпарат алу мақсатында балл және баға қою арқылы өткізіледі. Қалыптастырушы бағалау және жиынтық бағалау барлық пәндер бойынша қолданылады.

Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша өткізіліп жатқан барлық курстарда сыни тұрғыдан ойлауды дамытудың тәсілдері, сыни ойлауды оқу және жазу арқылы дамытудың стратегиялары, жобалау әдісі, өз пікірін жазбаша рәсімдеу (мақала, эссе, комментарий беру және т.б.) әдіс-тәсілдері кеңінен қолданылады. Аталған бағдарлама бойынша оқушылардың бойында тілдік дағдыларды қалыптастырудың, оқытудың әдіс-тәсілдерін үнемі жаңартып отыру мен инновациялық технологияларды меңгеріп, оны тиімді қолдана білудің маңызы зор.

Ұстаздарға үлкен жауапкершілік міндеттелді. Оқушылардың бойына ХХІ ғасырда өмірдің барлық салаларында табысты болу үшін, қажетті дағдыларды дарыту үшін, мұғалімдер тынымсыз еңбектенуі керек. Жаңартылған оқу бағдарламасы аясында тек өз пәнін, өз мамандығын шексіз сүйетін, бала үшін ұстаз ғұмырын құдіретті деп санайтын білімді мұғалімдер ғана жұмыс істей алады. Үйренгеніміз де, үйренеріміз де көп.

Мемлекетіміздің білім беру үдерісіне енген жаңартылған білім беру бағдарламасы — заман талабына сай келешек ұрпақтың сұранысын қанағаттандыратын тың бағдарлама.

Оқытудың парадигмасы өзгерді. Білім берудің мазмұны жаңарып, жаңаша көзқарас пайда болды. Осыған байланысты ұстаздар алдында оқытудың әдістәсілдерін үнемі жаңартып отыру және технологияларды меңгеру, оны тиімді қолдана білу міндеті тұр.

Қорыта айтқанда, аталмыш бағдарламаның мәні, баланың функционалды сауаттылығын қалыптастыру. Оқушы өзінің мектеп қабырғасында алған білімін өмірінде қажетке асыра білуі керек. Сол үшін де бұл бағдарламаның негізі «Өмірмен байланыс» ұғымына құрылған.

Үнді халқының тарихи тұлғасы Махатма Гандидің «Егер сен болашақтағы өзгерісті байқағың келсе, сол өзгерісті уақытында жаса» деген ілімін негізге ала отырып, оқушы бойындағы қабілетті жетілдіріп, оқушыларды болашаққа жетелеп, жақсы істі бастағалы отырмыз. Жаңартылған білім – болашақтың кепілі.


Жаңартылған бағдарлама – оқыту мен оқудағы оң өзгерістер

НҰРҒОЖИНА Л.К., Алматы қ., №148 мектеп- гимназия бастауыш сынып мұғалімі


Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Бес институционалдық реформаларды жүзеге асыру бойынша «100 нақты қадам» Ұлт жоспарында, «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» атты Қазақстан халқына Жолдауының шешуші бағыттары мен Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2016-2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында алға қойған міндеттерді орындау мақсатында білім беру ұйымдарында жаңартылған білім беру мазмұнын жүзеге асыру жағдайында педагогтардың кәсіби құзіреттілігін және бәсекеге қабілеттілігін қалыптастыру мақсатында сол мектептегі мектеп тренерлерінің көмегімен мектепішілік біліктілікті арттыру жұмысы жүйелі жүргізіліп, жұмыс жандана түсуде. Білім алушылардың функционалдық сауаттылығы мен негізгі құзіреттілігін қалыптастыруды қамтамасыз ететін инновациялық оқыту әдістері жүйесі арқылы оқушылардың сөйлеу және ойлау әрекетін күнделікті өмірде қолдана білу дағдыларын қалыптастыруға арналған жұмыстар білім беру ұйымдарында жаппай жүргізілуде. Оқу бағдарламасының мазмұны, педагогикалық тәсілдер, бағалау тәсілдері бір мақсатқа жұмылдырылып жатыр.

Мен өзімнің сабақтарымда бастауыш сынып пәндерін жүргізу барысында оқу бағдарламасының құрылымы бойынша бастапқы кезеңде оқудың біртіндеп тереңдеуін сақтай отырып, логикалық тұрғыдан байланысты және үйлесімді негізде үйренулеріне мүмкіндік бере отырып,оқушылардың оқу үлгерімдерінің жоғарылауына түрткі болдым. Проблемаларды шешу үшін адам бірінші кезекте ойлай білуі керек. Жаңартылған бағдарлама ойлай білетін адамның маңызы ерекше екенін көрсетеді. Қазіргі күні ғалымдар негізінен ойлаудың үш түрін ажыратады: 1. Сыни ойлау. 2. Проблема шешуде қолданатын ойлау. 3. Шығармашылық ойлау. Жаңартылған оқу бағдарламасы бойынша берілген әсіресе сауат ашу, математика, дүниетану, жаратылыстану пәндеріндегі тапсырмалар легі шәкірттерді осындай ойлау түрлеріне жетелейтін, тапсырмаларды орындағанда жекелей және бірлесе отырып, жан-жақты қарастырып, ой елегінен өткізіп, туындаған ойлары мен түсініктерін ортаға салып, талқылап пікірлесуі үшін тамаша ресурс болып табылады. Ойлау дегеніміз мәселе жайында өзіңе сұрақтар қойып, соларға жауап іздену, жекелей және бірлесе ой қозғау. Ақыл-ой тек ойлану арқылы ғана дамитындығын ұмытпау керек! Ал ойланудың ең қиын түрі – жазу. Адамның миы жазған кезде ерекше белсенді дамиды. Осы орайда оқулықта берілген мәтіндердің соңында өз беттерімен ойлана отырып мәтінді аяқтау, сұрақтарға жазбаша жауап беру сияқты жазба жұмыстары оқушының сауаттылығын айқындай түседі.

Джон Дьюи дәстүрлі мектеп жайында, оның басты кемшіліктері деп : «ересектердің қазіргі кезде тек өсіп жетіліп келе жатқан балалар үшін құрастырған,жоғарғы жақтан және сырттан күштеп берілетін пән мазмұндарының стандарттары мен әдістерін атайды да, бұл ойын былай жалғастырады: «Ұрпақтар арасының алшақтығы орасан үлкен болғандықтан, оқудың бекітілген мазмұны, әдістер және тәртібі балалардың мүдделеріне тіпті де сәйкес келмей, оларға таныс тәжірибенің аумағынан тыс шығып кетеді.». Сол себепті мұндай талаптар күшпен жүзеге асырылады, бұған қоса оқушылар педагогикалық процеске терезесі тең түрде қатыса алмайды, өйткені бұл жоспарлар олардан тек орындау мен жаттығуды талап етеді. Бұл жағдайда оқу кітаптар мен жасы үлкендердің басында орналасқан нәрселерді иемдену болып табылатыны қарастырылды. Демек дәстүрлі білім беруде осыған дейінгі білім мазмұны (репрадуктивтік білім) оқушының тұлғасына бағытталмай оқу жоспарын оқытудың негізі болғаны анық. Оқушыларым бұл білімді алу барысында ешқандай ізденуші немесе зерттеу жұмысын атқармай , оның қажеттілігі туралы ойланбай, тек сырттан берілген ақпаратты тек механикалық түрле ғана есте сақтауға тырысты. Күнделікті өмірмен байланыспағандықтан олар оны өз өмірінде қалай қолданатындарын білмеді. Әрине біреуді мақтар алдында екінші біреуді жамандаудан аулақпын. Тек жеке тұлғаның дамуы үшін, функционалды сауаттылықтарын жетілдіру үшін конструктивті оқытуға бағытталған жаңартылған оқу бағдарламасының оқу мен оқытуда оң өзгерістер беріп жатқанын дәлелді түрде нақты ашып айта аламын. Биылғы 2017-2018 оқу жылынан бастап 1-сыныптармен жүйелі жұмыс жүргізіп келемін. Жаңартылған оқу бағдарламасының өн бойы тұнып тұрған білімді іздену, тану, ойлау, толғану арқылы игеруге бағытталған. Оқулықтағы тапсырмалар дайын күйінде берілмеген. 1-сыныптың оқушыларына әрекеттер арқылы, ойлану арқылы, жеке басында пайда болған ойлары арқылы, идеялары, түсініктері, көзқарастары, дүниетанымы, пікірі, сұрақтары мен жауаптары, дәлелдері, ұстанымдары, уәждері мен құндылықтары арқылы жаңа білімді құрастырып жасап шығаруына мүмкіншілік туындады. Менің «Білім беруші», «Білім тасымалдаушы» рөлінен «Менеджер», «Бағыт беруші», «Жол сілтеуші» қызметіне ауысуыма бірден бір айқын бағыт болды. Яғни шәкірттерім тарапы- нан білімді өздіктерінен игере білулеріне жағдай жасалды. Өздері құрастырған білім ұзақ уақыт бойы естерінде сақталып, өмірде қолдана білулеріне жол ашты. Себебі оқушыларының өз мүдделері мен қызығушылықтарынан туындап отырды. Сондай –ақ осы конструктивтік білім шәкірттерімді рефлексия арқылы өзін-өзі түрлендіруге, өз тұлғасын өзгертуге ынталандырды. Бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің бірі-конструктивті білім. Себебі мен басты назарды тұлғаның жеке бас қасиеттері мен белсенді әрекеттеріне, саралап оқыту арқылы жеке оқушының қолынан келетін істеріне аудардым.

Суырылып алға шығып спикер болғанмен қатар, тыңдай білу де қиынырақ шығар. Міне сондықтан топтық та лқ ы лау кезін де барлық оқ у шы лар өз пікірлерін айтып қана қоймай, өзгелердің пікірін сыйлап, онымен санасатын жағдай жасап отыру жолында әрекет етуге жаттыға бастады. Бұл менің көңіліме жылылық ұялатты. Жаңа бағдарламаның ұтымды жерлерінің бірі де о сы б олмақ.

Үйренудің басты мақсаты – тұлғаның дамуы, әсіресе шығармашылық қабілеттері мен сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерінің өркендеуі. Сөйлеу әрекетінің түрлерін: тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылымды дамыту арқылы тіл туралы бастапқы білімді меңгеруге дағдылана бастады. Жазу – ойлаудың ең шарықтау биігі болып табылады. Сондықтан күнделікті сабақта қаншалықты дәрежеде білім алғандықтары жайлы жазбаша эссе, т.б. жұмыстар біліп отыруыма нағыз дәлелді мысал болды. Эссе – оқушының сабақта қарастырылған тақырып жөнінде өз ойлары мен түсініктерін, идеялары мен пайымдауларын келтіретін бағалау тәсілдері болып табылады. Оқушыларға сабақ соңында тақырып бойынша туындаған ойларын 5-10 минут уақыт аралығында жазып берулерін тапсыру арқылы ойлау деңгейлері мен сабақта қалай жұмыс жасағандарын бағалай алдым. Алайда көлемді эсселерді де үйге тапсырма ретінде бердім. Бұл зерттеу жұмысына да айналған сәттері болды. Әрине 1-сыныптарда жеңілдетілген түрде. Егер біз өз жұмысымызда елеулі табыстарға қол жеткізгіміз келсе, онда өткен уақыттағы және қазіргі нәтижемізді анықтауымыз керек. Яғни жұмыстың оң жақтары мен кемшіліктерін айқындап бағалай алу керек екені белгілі. Осы мақсатта қалыптастырушы бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру бойынша бағалаудың әдістерін, оқу әрекеттерін ұйымдастырудың әр кезеңінде, тақырыпты түсіндіру, тапсырма орындау, білім алушыға кері байланыс беру, кезінде кеңінен қолдандым. Қалыптастырушы бағалаудың әдістерін жеке, жұптық, топтық жұмыстарды ұйымдастыру кезінде кеңінен қолдануыма мүмкіндік болды. М: «Сарапшылар», «Қорғаушылар», «Сыншылар» топтық жұмысты ұйымдастыру кезінде әділ баға беруге, бірін-бірі бағалай алуға тамаша әдіс болды. Жеке жұмыс кезінде оқушылардың жеке әрекеттерін өздері бірін-бірі жіті қадағалауға мүмкіндік зор болды.

Кері байланыс сабақтың әр кезеңінде қолданылады. Мұғалімнің білім алушылармен үздіксіз өзара әрекет етуін жүзеге асыруға, нәтижесінде оқу үдерісін түзетіп, сабақты әрі қарай жоспарлауға мүмкіндік береді. Жаңартылған бағдарламаның тағы бір ерекше тұстарының бірі сабақта оқушының жақсы жақтарын ескеріп, жұмысын жетілдіріп, кемшілік тұстарын жөндеп, кері әсер ететін сөздерді қолданбай «Мен оқудың қай сатысындамын?», «Нәтижеге қалай қол жеткіземін?», «Кемшіліктерді жою үшін не істеуім керек?» осындай сұрақтарға толық жауап беру арқылы кері байланыстың тиімді жақтары көп екеніне көз жеткіздім. Оқыту тәжірибеме оң өзгерістер беріп жатқанына 100% сенімдімін десем қателеспеген болар едім.

Жаңартылған бағдарламадағы ұтымды, нақты, әділ баға қою мүмкіндігі жиынтық бағалау бойынша балл/деңгей/баға туралы шешімді мұғалім бағалау критерийлеріне сәйкес қолдануы. Мұндай кезде маған әр бөлім бойынша да, тоқсан бойынша да дискриптор арқылы, балл қою кестелері арқылы дұрыс шешім қабылдап, оқушының білім деңгейінің қаншалықты дәрежеде екенін нақты анықтауыма зор мүмкіндік туды.

Тоқсандық жиынтық бағалауда бақылау-тексеру жұмыстарын әр түрлі өткізуді қарастырдым. Жиынтық баға лау ж ұ мыстарын қ ұ расты ру кезінде ой лау дағдыларының деңгейлерін, жетістігін көрсетуін, ойлау деңгейлерінің талдау, синтез, және бағалау сияқты жоғарыдағы сатылармен қоса әр түрлі тапсырмалардан тұруын есепке алып отырдым. Үлгіге сәйкес максималды ұпай санына сәйкес тапсырмаларды түрлендірдім. Бұл бағалаудың нақты, жинақы, жүйелі болатыны маған және осы бағдарламамен жұмыс жүргізіп жатқан барша әріптестерімнің көңілдеріне үлкен сенімділік ұялатып, болашаққа деген нық қадам болды. Жаңартылған оқу бағдарламасы бойынша бастауыш сынып пәндерінің оқу бағдарламасындағы оқу мақсаттары оқушылардан тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым дағдыларын қолдануды талап етеді. Бұның барлығы сындарлы оқумен үлестірілген. Сонымен қатар педагогиканың түрлі аспектілері, атап айтқанда: қарым-қатынас жасау дағдылары оқылым, жазылым, дәлелдеу , белсенді оқу, зерттеуге негізделген оқу қарастырылады. Әрбір сабаққа дайындалып, қысқа мерзімді жоспар құрастырар алдында оқу бағдарламасы мен оқу жоспарында көрсетілген оқу мақсаттарын басшылыққа ала отырып, сабақтың мақсатын анық тұжырымдап , нақты, қолжетімді мақсаттар қоюға тырыстым. Орта мерзімді жоспарда көрсетілген барлық іс-әрекеттерді ескеріп, ресурстарды қарап, мұқият зерделеп алдым. Өзімнің қажеттілігіме қарай жоспарға толықтырулар енгіздім. Әр сабақты жоспарлау кезінде оқушының немен айналысатынына басты назар аудардым. Белсенді оқу тәсілдерін қолдандым. Бұл оқушылардың оқу үлгеріміне, белсенді болуына оң әсерін тигізді. Бір сабақта бірнеше жаттығу түрлерін жоспарладым. Жұмыстың бір түрінен екіншісіне біртіндеп ауысып, сабақ мақсатын үнемі естеріне салып отырдым. Сабақта жеке, жұптық, топтық және бүкіл сыныпты қамтитын жұмыс түрлерін араластырып отырдым. Әсіресе логикалық тапсырмалар, жаттығулар оқушылардың қызығушылықтарын арттыра түсті. Сабақта оқушыларымды дамытуға жағдай жасайтын сындарлы кері байланысты үнемі қамтамасыз еттім. Оқушылардың білімді меңгеру деңгейі туралы ақпарат алу, оқу үрдісін түзету, оқушыларға кері байланыс ұсыну және оқушыларды ынталандыру үшін әр сабақ сайын қалыптастырушы бағалауды жүргіздім.

Оқытудың белсенді формалары немесе оқыта үйрету ойындары: «Қарлы кесек» оқыта үйрету ойындары, «Шынжырлы үзбелер», «Өрмекші», «Рөльдік», «Тірек белгілер», «Фишбоун», «Алгоритм», «Эстафета», «Өзара оқыту сабағы», «Білім биржасы», «Галереяны шарлау», «Кір жайғыш» тағы басқа оқыта үйрету ойындары арқылы белсенділіктерін арттырып, жаңа білімді жадыда өз іс-әрекеттері арқылы сақтауға жағдай жасап, бағыт бердім. Әр сабаққа жаңалық енгізу, жұмыстың тиімділігін арттырады. Сондықтан әрбір сабаққа үнемі жаңалық енгізуге тырыстым. Әрбір тапсырмалардың астына оқу мақсаттарына және бағалау критерилеріне қарап, дискрипторын белгілеу арқылы әрбір оқушының нақты, әділ бағалануына түрткі болып отырдым.

Жаңа бағдарламаның мәні, баланың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру. Оқушы өзінің мектеп қабырғасында алған білімін өмірінде пайдалана білуі керек. Сол үшін де бұл бағдарламаның негізі «Өмірмен байланыс» ұғымына құрылған. Ұстаздарға үлкен жауапкершілік міндеттелді. Оқушылардың бойына 21 ғасырда өмірдің барлық салаларында табысты болу үшін, қажетті дағдыларды дарыту үшін, мұғалімдер тынымсыз еңбек етулері керек. Үнді халқының тарихи тұлғасы Махатма Гандидің «Егер сен болашақтағы өзгерісті байқағың келсе, сол өзгерісті уақытында жаса» деген ілімін негізге ала отырып, оқушы бойындағы қабілетті жетілдіріп, оқушыларды болашаққа жетелеуіміз керек. Жаңартылған білім-болашақтың кепілі.

Қорытындылай келе, жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша менің түйгенім: алдымызға бір мақсат қоя отырып, сол мақсатқа жету жолында алдымыздағы шәкірттердің жүрегіне жол тауып, іс-әрекет жасай білу шеберлігін арттырсақ, егеменді еліміздің ұл-қыздары білімді де, білікті болып, еліміздің жарқын болашағын өз қолдарымен жасайтын жеке тұлға болып шықпақ. Соның арқасында біз бәсекеге қабілетті, іргесі мықты ел боламыз. Ұстаздықтың ұлы жолында өзімнің бар күш жігерімді салып, еліме пайдамды тигізсем, бұл ғаламда бұдан асқан бақыт жоқ деп ойлаймын.


Білім берудегі басты идея – жаңартылған бағдарлама көңілімізден шықты

ТАСБОЛАТОВ С., ТАСБОЛАТОВА Г., «Ы.Алтынсарин атындағы №159 гимназия» КММ-сінің ата-анасы, Алматы қ.


Ең бастысы, біз ХХІ ғасыр балаларына заманға сай білім беруге бет алдық. Әр адам заманға сай табысты да білімді болу үшін қандай дағдыларды меңгеруі керек? Әрине, әр халық ең бірінші өз тілін жетік білуі керек, еліміздегі халықтар достығын нығайтатын орыс тілін және халықаралық ағылшын тілін білу маңызды. Қазіргі таңда жаңарған білім беру бағдарламасында осы үш тіл де жаңа жолға қойылғандығын ата- аналар мен ұстаздар жақсы қабылдады.

Әр маман өзіндік ерекшелігі бар шешім қабылдауды меңгере білсе, оған ұжымы да, отбасы мүшелері де түсіністік танытса, еліміздегі білім деңгейімен бірге экономикалық көрсеткішіміздің де жоғарылай түсетіні белгілі.

Мұғалімдердің сабақтағы әдістемесін өзгерту, оқулықтарды қайта шығару оңай емесе кені түсінікті. Әр қолға алынған істің б астапқы к езеңінде қиыншылықтар, қателіктер болуы заңдылық. Тек дер шағында бір жағадан бас, бір жеңнен қол шы- ғарып, болашаққа сеніммен қарап, заманға сай болу үшін бірлесе еңбектенгенде ғана үлкен нәтижелерге қол жеткізетініміз анық. Әрине, бар білгенін балалардың бойына сіңіріп, білім нәрін егіп жүрген ұстаз жұмысының жеңіл емесі белгілі.

Соған қарамастан ел болашағы үшін бар ынтасымен жаңалық атаулыны жылдам қабылдап үлгеретін балала- рымыз оқитын гимназияның ұстаздар қауымы – қоғамды алға сүйреуге атсалысып отырған үлкен күш.

Жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша енгізіліп жатқан оқу-құрал әдістемелері ұстаздардың өздеріне де, оқушыларға да өте қолайлы екені айты- лып жүр. Еңбегінің жемісті болуы үшін жан-тәнімен құлшына жұмыс істейтін маманның кімді де болса қуантатыны анық. Әсіресе, мұғалімдік мамандықта мұндай қасиеттің бірден байқалып, ата-аналар тарапынан да, балалар тарапынан да разылыққа бөленетіні рас. Жаңа бағдарламаға түсінбестік танытқан ата-аналар да кездесетінін жасырмаймыз.Оларға семинар, жиналыс және жеке дидарласу арқылы жаңабағдарламаның артықшылықтарын мектеп әкімішілігі түсіндіруде.

Жаңартылған оқу бағдарламасы мұғалім шығармашылығына еркіндік бере отырып, шынайы өмірмен байланыстытүзілгенін атап өту керек. Оқу барысында ұстаз да, оқушы да басты рөл атқарып, ұстаз оқушыны өз бетінше көп ізденіп, көбірек мәлімет жинауға ынта- ландыратыны қуантады. Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалауда да үлкен ерекшелік бар. Жасырары жоқ,бастапқы кезде критерийбойынша бағалау және жиынтық бағалауда қамту ісінде біраз түсінбеушілікке тап болғанымыз рас.

Оқушы үшін әр сабақ білім әлеміне саяхатқа шыққандай әсер қалдыруы тиіс екенін түсіне білген мұғалім жұмысының нәтижесі жаман болмайтыны анық. «Бес саусақ бірдей болмайды» демекші, бағдарламаны толық меңгере алмайтын оқушылармен қосымша жұмыс істеу де жаңа бағдарламада қарастырылған екен.

Адам ертеңіне сенімді болуы үшін, заманына сай адамын тәрбиелеу қажет екенін біз жақсы түсінеміз. Өрелі жолда ұрпақ өнегесі, адамдық болмысы жайлы ой толғап, рухани а дамгершілік білім беруді басты идея етіп ұстанатын «Өзін-өзі тану» пәні бойынша өткен баламыздың сабағына қатысқандағы ойымызбен бөліссек.

Сабақтың өне бойында оқушыны өзінің қадірін өзі білуге, өзін сыйлауға, өзін-өзі жетілдіруге,қоғамда және қоршаған өмір жағдайларында өзінің бағыт-бағдарын анықтауына,өз бетінше шешім қабылдай алуына және өз сөзі мен әрекеттері үшін жауапкершілікті сезіне білуге тәрбиелейтін тұстарын қатты байқадық.

Сабақтың тақырыбына сай ұстаздың оқу мақсатын нақты қоя білуі, әрбір балаға жеке тұлға ретінде қарап, оның өзіне тән санасы, еркі, өзіндік әрекет жасай алатын ортасы бар екенін ескере отырып, оқушының білімге, ғылымға деген ынтасын арттыру, олардың ақыл-ой қабілетін, өмірлік мақсат-мүддесін айқындауға, жеке басының қасиеттерін дамытуға ықпал етеді.

«Өзін-өзі тану» пәнінің басты ерекшелігі өскелең ұрпақтың тұлғалық әлеуетінің дамуына, өзіндік қасиетінің ашылуына, шығармашылық және танымдық белсенділігін ынталандыруға, балаларға сүйіспеншілік, мейірімділік, ақиқат, адалдық, шыншылдық, сұлулық, рақымдылық, мінез-кұлық дұрыстығы арқылы үйлесімді жан-жақты дамыған адам қалыптастыруға бағдарланған екен. Мұғалімнің жаңартылған білім беру бағдарламасы бойынша қолданған әдіс-тәсілдері оқушылардың көңілінен шығып, қызығушылықтарын туғызды.

Сабақ барысында баланың білім деңгейін бағалап, әрі жетілдіруіне мүмкіндік беретін қалыптастырушы мен жиынтық бағалау түрлері қолданылды. Сабақтың соңында тиімді тандап алынған кері байланыс пен рефлексия баланың әрі қарай жұмыс істеуіне ықпал етеді екен.

Біз ұстаз болмасақ та, біз оқыған кездегі сабақтар мен қазіргі сабақтардың айырмашылығы жер мен көктей екенін байқадық. Мүмкін заман талабы болғасын шығар. Баламыздың басқа пәндер бойынша өткізілген сабақтарына да қатысқанда, байқағанымыз-оқушының тәуелсіздігі. Оқушының өз ойын еркін айта алуы, өз бетінше шешім қабылдай алуы, өз қатесін түзей отырып, қиын мен күрделі жерлерден ешкімнің көмегінсіз өзінің шыға алуы бізге ұнады. Бұл баланы үлкен жауапкершілікке тәрбиелейді деп есептейміз


«Исследование урока» как способ подготовки педагогического коллектива к инновационной деятельности

Т. ЛЕВАНОВА, директор Тогузакской средней школы, Карабалыкский район, Костанайская область


Как в современных условиях подготовить учителя к инновационной деятельности, помочь ему непрерывно совершенствовать свое профессиональное мастерство? Как преодолеть традиционный барьер передачи знаний и образцов решения профессиональных задач? Сегодня, к сожалению, у педагога превалируют академические знания, которые не всегда могут подойти к конкретным обстоятельствам, в которых он работает. Метод «Исследование урока», проводимый в рамках посткурсового периода, зарекомендовал себя как наиболее действенный способ непрерывного образования учителей. Почему? Да потому, что это метод не про образование, а для образования. Данный метод направлен на реальный практический результат, который позволяет повысить свою квалификацию в процессе школьной практики. Беседы с педагогами нашей школы показали, что такой подход к повышению квалификации наполняет процесс обучения учителей индивидуальным личностным смыслом, так как начинается там, где «сегодня и сейчас» находится учитель, и позволяет ему совершенствоваться в рамках своих потребностей, что соответственно создает возможности для более глубокого профессионального развития. Активность участия педагогов в данном виде деятельности после плодотворной работы в течение 4 лет составляет 100 %, а возросла она после ряда коучингов по определению тем для изучения профессиональных потребностей, выявленных в процессе исследования урока.

Ценность данного метода для профессионального самосовершенствования учителя заключается в том, что строится он непосредственно на его личной педагогической рефлексии, а практика становится источником профессионального роста учителя, но только тогда, когда урок становится объектом структурированного анализа. Практика, которая не имеет рефлексии, бесполезна и со временем ведет не к развитию, а к профессиональной стагнации учителя. Наиболее убедительными для учителя являются его собственные открытия и наблюдения. Практическая апробация «Исследования урока» после усвоения теоретического материала убедила педагогов в необходимости введения тех или иных изменений, а как мы знаем, «убеждения учителя» оказывают большое влияние на формирование установок, которые впоследствии объясняют принятие решений и как итог его действия. Учителя, реализующие метод на практике, понимают его значимость для профессионального роста. Результаты анкетирования, проведенные среди учителей, показали, что учителя убеждены в эффективности метода исследования урока для выявления имеющихся в педагогической деятельности проблем, для поиска и принятия решений по проблеме, для развития способностей учителя. Сегодня данный метод востребован нашими учителями, так как обеспечивает его инновационное развитие, возможность быть востребованным в условиях глобальных изменений. Если рассмотреть результаты исследования уроков через призму глобальных реформ в сфере образования, то на первый взгляд они окажутся не столь значительными, и не стоило столько уделять бы этому внимания, но сегодня уже никого не нужно убеждать, что ключевой фигурой в модернизации системы образования Казахстана является учитель. Поэтому важно мнение каждого учителя-практика, и его нужно доносить до широкой педагогической общественности, важно, чтобы каждый учитель был услышан. Услышав «голос» учителя, педагоги-практики смогут точечно решать возникшие проблемы путем практико ориентированных научных исследований. Ведь исследования приводят к новым более ценным открытиям, что так сегодня необходимо.


Профессиональные стандарты педагога

М.А. ТИМАЕВА, учитель химии высшей категории,
С.А. МАСЛЕННИКОВА, учитель математики высшей категории КГУ СОШ №9, г. Семей


Педагог – одна из ключевых фигур реформирования образования. Константин Дмитриевич Ушинский, великий педагог XIX века, говорил: «В деле обучения и воспитания, во всем школьном деле ничего нельзя улучшить, минуя голову учителя». Его труды остаются, не теряя актуальности и по сей день. В стремительно меняющемся открытом мире главным профессиональным качеством, которое педагог должен демонстрировать своим ученикам, становится умение учиться. Готовность к переменам, мобильность, способность к нестандартным трудовым действиям, ответственность и самостоятельность в принятии решений – все эти характеристики деятельности успешного профессионала в полной мере относятся и к педагогу. Обретение этих ценных качеств невозможно без расширения пространства педагогического творчества. Мы знаем, что сейчас в Казахстане разрабатываются новые стандарты педагога. Введение нового профессионального стандарта педагога должно повлечь за собой изменение стандартов его подготовки и переподготовки в высшей школе и в центрах повышения квалификации. Рассмотрев и обсудив международный опыт подготовки учителей и профессиональные стандарты педагога, необходимо учитывать методический компонент. Т.е. связь высокого уровня предметных знаний и знание методики преподавания. Зарубежный ученый дидакт Тимперли указывает на 10 ключевых принципов профессионального развития учителя:

Фокус на результатах обучения учащегося
Ценное и полезное содержание обучения
Интеграция теории и практики
Оценивание как основа профессионального развития
Возможность профессионального роста
Критическое мышление
Быть частью профессионального сообщества
Взаимодействие с внешними экспертами
Лидерство
Обеспечение устойчивого профессионального
развития

Учитель не должен останавливаться на когда-то приобретенных им знаниях в педагогике и в житейской философии. Человек, который учит детей, должен постоянно повышать свою квалификацию, он не должен довольствоваться тем, что было написано в книгах по педагогике многие годы назад. Он должен находить новые приемы и методы в обучении. Учиться у своих коллег и экспериментировать на своих уроках. Учитель должен много читать, не только литературу своего предмета, а также для общего развития. Современный человек и тем более учитель должен быть эрудированным и компетентным во всех вопросах.

Учитывая данные принципы, педагог в свете обновленного содержания образования обязан обладать высоким уровнем сформированности ряда компетентностей.

Специальная компетентность – способность заниматься собственно профессиональной деятельностью на достаточно высоком уровне и проектировать свое дальнейшее профессиональное развитие.

Социальная компетентность – способность заниматься совместной (коллективной, групповой) профессиональной деятельностью, сотрудничать и использовать принятые в профессии управленца приемы профессионального общения.

Образовательная компетентность – интерес к освоению профессиональных знаний, умений и навыков, целеполагание в образовательной деятельности, мотивация развития субъектности и креативности в образовательной деятельности, способность применять основы педагогической и социальной психологии.

Переход на обновление содержания образования предъявляет новые требования к работе в рамках компетентностного подхода к образованию, обеспечение педагогов здоровьесберегающими технологиями, формирование готовности работать в условиях возросшей индивидуализации образовательного процесса. Обновление структуры образования, насколько я поняла в рамках данных курсов, заключается в переходе к новой развивающей, конструктивной модели образования, обеспечивающей познавательную активность и самостоятельность мышления школьников.

Предлагаемая к рассмотрению программа обновления образования предполагает, что обучение должно быть активным, должна осуществляться дифференциация обучения, в процессе осуществления должны реализовываться межпредметные связи. Кроме того обязательным является использование ИКТ, диалоговое обучение, осуществляться методы исследования и своевременное реагирование на потребности учащихся.

Результаты обучения детей в школе потребуют от нас, педагогов, всестороннего и объективного оценивания успехов в достижении ожидаемых результатов обучения каждого учащегося, его отношения к учебе и динамику развития личности в целом. Но обновление содержания образования, транслируя лучший опыт внедрения новых подходов к обучению и методике преподавания, должно, на мой взгляд, учесть и положительный опыт традиционного. Связь традиционных и инновационных методов обучения позволит разнообразить формы проведения занятий, активизирующие познавательную деятельность учащихся.

Профессиональный стандарт педагога даст новый виток развития в современных условиях. Он должен улучшить качество преподавания и отношения между педагогами, учениками и родителями.

Уровень казахстанского среднего общего образования должен соответствовать задачам развития государства и обеспечивать его конкурентоспособность в современном мире.

 

 

Наши друзья/p>



Журнал выходит 1 раз в месяц и распространяется по подписке в школах, лицеях и гимназиях
 
 
Копирование материалов
без ссылки на сайт
запрещено
 
 
 

 

E-mail: o.shkola@rambler.ru      

05050035, г.Алматы, 8 м-н, д.4, кв.82, тел. 8(727)249-84-38, 8(727)290-92-10